Cześć, tu Kuba. To wydanie wychodzi w szczególnym momencie: dokładnie dziś Tarnowskie Góry wchodzą w swoje 500. urodziny. Będzie więc trochę historii, trochę majówki i kilka praktycznych rzeczy, które warto kliknąć albo zapisać w kalendarzu.
W TYM TYGODNIU W MIEŚCIE
500 lat Tarnowskich Gór: jubileusz zaczyna się naprawdę
fot. Sebastian Romankiewicz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Najważniejsza data tygodnia to 30 kwietnia. Właśnie tego dnia mija 500 lat od nadania przywileju wolności górniczej z 1526 roku, uznawanego lokalnie za symboliczny początek miasta. Jubileusz nie jest już tylko hasłem z plakatu: działa strona 500lat.pl, ruszyło osobne kalendarium wydarzeń, a miejskie instytucje układają program wokół historii, kultury i wspólnego świętowania.
W najbliższych dniach widać też, że jubileusz ma kilka różnych twarzy. Muzeum zaczyna od opowieści o wolności górniczej, przewodnicy z Wrazidloków proponują majówkowe spacery historyczne, a na 3 maja mieszkańcy planują wspólnego poloneza na Rynku po oficjalnych uroczystościach. To dobry moment, żeby spojrzeć na TG nie jak na „ładne stare miasto”, tylko jak na miejsce, które przez pięć wieków zmieniało się dzięki kopalniom, kolei, wodzie, ludziom i bardzo lokalnej pomysłowości.
Miasto i powiat zapowiedziały program obchodów 3 maja: msza o 11:00, uroczystości na Placu Gwarków od 12:00, koncert orkiestry i polonez na Rynku, zbiórka o 13:15. Program.
W ToTu, czyli Tarnogórskim Ośrodku Terapii Uzależnień, Profilaktyki i Pomocy Psychologicznej, rozstrzygnięto konkurs na dyrektora. Placówką pokieruje Maciej Osuch. Więcej.
Maszynownia Żywiołów przy Zabytkowej Kopalni Srebra dostała wyróżnienie w konkursie Zielone Czeki jako przykład eko-inwestycji łączącej przemysłowe dziedzictwo z edukacją ekologiczną. Szczegóły.
CO ROBIĆ W TG
Najciekawsze nadchodzące wydarzenia — od majówki po Noc Muzeów
1 maja (piątek), 15:00 — WRAZIDLOCKA majówka: „Arystokratyczne matki, żony i kochanki w historii Tarnowskich Gór”. Spacer/opowieść historyczna Lokalnej Organizacji Turystycznej Miasta Gwarków. 25/15 zł. Szczegóły.
2 maja (sobota), 15:00 — WRAZIDLOCKA majówka: „Ród Henckel von Donnersmarck w Tarnowskich Górach”. Drugi majówkowy spacer z historią lokalnych rodów w tle. 25/15 zł. Szczegóły.
3 maja (niedziela), od 11:00 — miejskie obchody Święta Konstytucji 3 Maja: kościół Piotra i Pawła, Plac Gwarków, koncert Tarnogórskiej Orkiestry Dętej i wspólny polonez na Rynku. Wstęp wolny. Program.
5 maja (wtorek), 18:00 — Spotkania graficzne w TCK. Dobra rzecz dla tych, którzy chcą zrobić coś rękami, a nie tylko oglądać. Według bileterii zostało ostatnie 5 miejsc. 40 zł. Kup bilet.
9 maja (sobota), 16:00 — Warsztaty malowania kawą z okazji 500-lecia TG. Brzmi jak jedna z tych małych, lokalnych atrakcji, po których zostaje coś więcej niż zdjęcie w telefonie. Według bileterii jest 9 miejsc. 30 zł. Kup bilet.
10 maja (niedziela), 19:00 — Mela Koteluk w TCK. Koncert warto rezerwować wcześniej: bileteria pokazuje już tylko 9 miejsc. 120 zł. Kup bilet.
16 maja (sobota), 16:00–23:59 — Tarnogórska Noc Muzeów: bezpłatny wieczór w Muzeum na Rynku, Dworcu Kultury i Kościele Zbawiciela. W programie m.in. wystawa „Podziemny świat tarnogórski”, rodzinna „Wielka mapa”, makieta kolejowa, czytanie „Opowieści Kruszcowych” i recital organowy. Program.
WARTO PAMIĘTAĆ
Małe terminy i sprawy, które mogą uciec
Konkurs „Opowiadania tarnogórskie 2026” już trwa. Biblioteka i Urząd Miejski czekają na opowiadania związane z Tarnowskimi Górami od osób 16+ z woj. śląskiego do 25 września 2026. Regulamin i załączniki.
Jeśli planujesz warsztaty TCK w maju, nie odkładaj rezerwacji. Kilka najbliższych zajęć ma już jednocyfrową liczbę miejsc, a przy takich rzeczach „sprawdzę jutro” często oznacza „już po ptokach”.
MIEJSCE TYGODNIA
Maszynownia Żywiołów: stare serce techniki, nowe serce edukacji
W tym tygodniu warto zatrzymać się przy Maszynowni Żywiołów, bo jej wyróżnienie w Zielonych Czekach dobrze pokazuje, w którą stronę może iść tarnogórskie dziedzictwo. Nie chodzi tylko o to, żeby odkurzyć dawny budynek i wstawić tabliczkę „zabytek”. Tu dawną maszynownię wyciągową zamieniono w miejsce, które opowiada o wodzie, energii, klimacie i codziennych decyzjach — szczególnie dzieciom i młodzieży.
Najciekawsze jest połączenie: z jednej strony UNESCO, kopalnia i przemysłowa pamięć miasta, z drugiej pompy ciepła, fotowoltaika, magazynowanie energii w lodzie i interaktywna edukacja. To nie jest muzealna nostalgia. To raczej dowód, że TG może opowiadać o przeszłości tak, żeby przy okazji uczyć przyszłości.
Gdzie: przy Zabytkowej Kopalni Srebra, ul. Szczęść Boże 81.
Dla kogo: szczególnie dla rodzin, szkół i osób, które lubią technikę podaną praktycznie.
Więcej: opis Maszynowni Żywiołów.
HISTORYJKA Z TG
Co właściwie wydarzyło się 30 kwietnia 1526 roku?
fot. Gabriel Wilk, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Dzisiejsze 500-lecie nie bierze się z jednej miejskiej legendy, tylko z bardzo konkretnego dokumentu. 30 kwietnia 1526 roku książę opolski Jan II Dobry oraz Jerzy Hohenzollern, margrabia Ansbach i książę karniowski, nadali przywilej wolności górniczej. Taki akt miał zachęcić gwarków do osiedlania się i wydobywania rud srebra oraz ołowiu w rejonie dzisiejszych Tarnowskich Gór.
Dwa lata później, w 1528 roku, pojawił się „Ordunek Gorny” — słynna ustawa górnicza regulująca pracę kopalń, władzę górniczą, miejską i obowiązki robotników. A w 1562 roku Jerzy Fryderyk Hohenzollern nadał miastu herb. Innymi słowy: najpierw była górnicza wolność, potem porządek, a dopiero z czasem cała miejska opowieść, którą dziś znamy z rynku, kopalni, Gwarków i szkolnych wycieczek.
NA ZAKOŃCZENIE
Na jubileusz: jedna rzecz do zobaczenia, jedna do zrobienia
Jeśli masz w ten długi weekend tylko chwilę, wybierz jedną lokalną rzecz: spacer historyczny, polonez na Rynku, wystawę w kopalni albo po prostu przejście przez centrum z myślą: „to miasto ma właśnie 500 lat”. To zmienia perspektywę.
A jeśli znasz kogoś, kto lubi wiedzieć, co dzieje się w TG bez przekopywania połowy internetu — podeślij mu Larmo. Niech nas będzie tu coraz więcej.
— Kuba